Чаңгы спорты һәм төньяк балкышлары белән танылган кечкенә Арктика порты Нарвик сиздермичә генә Европада ЯИ инфраструктурасы өчен иң әһәмиятле урыннарның берсенә әйләнде. Ике эре проектның берсе OpenAI тарафыннан, икенчесе Microsoft катнашында гамәлгә ашырыла, алар төбәкне исәпләү куәтләре үзәгенә әйләндерә. Моннан ун ел элек моны бик аз кеше фаразлаган булыр иде.
Тарих географиядән башлана. Нарвик Төньяк поляр түгәрәгеннән төньякта урнашкан, монда гидроэнергия күп һәм арзан, салкын климат мәгълүмат үзәкләрен суыту өчен бик уңай, ә җирле электр ихтыяҗы түбән. Бу шартлар күп энергия таләп итә торган ЯИ исәпләү үзәкләре өчен бик кулай.
Stargate Norway: OpenAIның Европадагы беренче мәгълүмат үзәге
2025 елның 31 июлендә OpenAI үзенең Европадагы беренче ЯИ мәгълүмат үзәге Stargate Norway проектын игълан итте. Үзәк Нарвик янындагы Квандалда, Британиянең Nscale ЯИ болыт хезмәте күрсәтүчесе һәм Норвегиянең Aker энергетика компаниясе белән партнёрлыкта төзелә.
Stargate Norway проектының күрсәткечләре
GPUлар 2026 ел ахырына 100,000 NVIDIA GPU
Башлангыч куәт 230MW, 520MWка кадәр арттырырга мөмкин
Инвестиция Башлангыч капиталга якынча ~$1 миллиард
Партнёрлык Nscale һәм Aker арасында 50/50 уртак предприятие
Энергия 100% яңартыла торган гидроэнергия
OpenAI проектта сатып алучы булачак, ягъни үзәккә турыдан-туры ия булмыйча, аннан исәпләү куәтләрен сатып алачак. Артык куәтләр Бөекбритания, Төньяк илләр һәм Төньяк Европадагы башка клиентларга тәкъдим ителәчәк.
Үзәктә нәтиҗәлелекне арттыру өчен ябык контурлы, чипка турыдан-туры сыеклык белән суыту системасы кулланылачак. GPUлар бүлеп чыгарган артык җылылык җирле аз углеродлы предприятиеләргә ярдәм итү өчен тәкъдим ителәчәк. Бу сәнәгать симбиозының гамәли үрнәге.
Microsoft һәм партнёрлар: ЯИ инфраструктурасына $6.2 миллиард
Microsoft Nscale һәм Aker белән аерым партнёрлыкта Нарвик төбәгендә якынча $6.2 миллиардлык тотрыклы ЯИ инфраструктурасы төзи. Проект тулысынча яңартыла торган энергия белән эшли торган алдынгы ЯИ мөмкинлекләрен тәэмин итәчәк.
Проект җитәкчеләре әйтүенчә, бу «дөньядагы иң зур GPU урнаштыруларның берсе» булачак. Хезмәтләр 2026 елда күрсәтелә башларга тиеш, ә биш ел дәвамында этаплап киңәйтү планлаштырылган.
Ни өчен Нарвик?
Саннарга күз салсаң, Нарвикның сайлануы аңлашыла.
Арзан һәм чиста энергия Төньяк Норвегиядә Европадагы иң арзан электр энергиясе җитештерелә. Ул гидроэнергиядән алына һәм 100% яңартыла торган чыганаклардан җитештерелә. Электр бәяләре Европа буенча уртача дәрәҗәдән күпкә түбән.
Табигый суыту Арктика климаты серверларны суыту өчен кирәкле энергияне киметә. Башка урыннардагы мәгълүмат үзәкләре кондиционерларга шактый энергия сарыф итә.
Җирле ихтыяҗ түбән Халык саны аз булганга, сәнәгать күләмендәге исәпләү өчен электр тапшыру челтәренең өстәмә куәте бар.
Әзер инфраструктура Нарвик бер гасырдан артык вакыт дәвамында сәнәгать порты булып хезмәт итә. Анда гамәлдәге электр челтәре тоташмалары һәм логистика мөмкинлекләре бар.
Kolos проектыннан ЯИга кадәр: кыскача тарих
Нарвикта мәгълүмат үзәкләре төзү нияте беренче тапкыр гына күтәрелми. 2017 елда Kolos исемле Норвегия-Америка компаниясе якындагы Баллангенда «дөньядагы иң зур мәгълүмат үзәген» төзү планын игълан итте. Проекттагы үзәк 600,000 квадрат метр мәйданны биләргә һәм 1,000MWка кадәр электр куәтен кулланырга тиеш иде.
Kolos проекты ахыр чиктә планлаштырылганча тормышка ашмады. Hive Blockchain 2018 елда мәйданны криптовалюта казу өчен сатып алды, ә зур масштаблы план сүрелде. Хәзерге проектлар танылган технология компанияләренә һәм зур капиталга таяна, шуңа күрә алар алга баруның тормышка ашырырлык юлын тәкъдим итә.
Җирле йогынты
22,000 кеше яшәгән шәһәр өчен бу проектлар зур икътисади мөмкинлекләр тудыра. Баштагы Kolos тәкъдимендә проект тулы куәткә эшләгәндә 2,000-3,000 эш урыны булдыру фаразланган. Хәзерге проектлардагы төгәл эш урыны саны әлегә расланмаган, әмма масштаблары төзелеш, эшләү һәм ярдәм хезмәтләрендә күп эш урыны ачылуын күрсәтә.
Эш урыннарыннан тыш, бу проектлар Нарвикны технологияләр үзәге итеп таныта. Бу аның чаңгы һәм төньяк балкышлары белән бәйле традицион образына кызыклы өстәмә. ЯИ системаларын бөтен дөньяда эшләтүче үзәкләрне күрергә килгән белгечләр аркасында технология туризмы да чын күренешкә әйләнергә мөмкин.
Төбәк буйлап йөрү
Технология проектлары белән бәйле эш сәфәренә, конференцияне туризм белән бергә уздыру өчен яки ЯИны куәтләндерүче төбәкне күрергә дип Нарвикка килсәгез дә, автомобиль мәгълүмат үзәкләренә, тирә-яктагы фьордларга һәм тауларга иркенрәк барып кайтырга мөмкинлек бирә.
Бәйле белешмәләр
Чыганаклар
Язган һәм мөхәррирләгән
Almaz Ermilov, Aleksei Poroshin һәм Vitalijus Zubrickas
2026 елның 1 гыйнварында бастырылган